الملا فتح الله الكاشاني

37

تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )

موسى مس كند سفيد و درخشان گردد و خاتم سليمان را در ميان دو چشم كافران مالد روى ايشان سياه شود و كسى نماند در روى زمين مگر كه سفيد رو و سياه روى شود و مردم يكديگر را بنام و لقب نخوانند بلكه سفيد روى را گويند كه اى بهشتى و سياهرو را گويند كه اى دوزخى و از اينجا است كه بعضى معنى ايه بر اينوجه گفته‌اند كه چون واقع شود قول ما بتميز ميان مؤمنان و كافران بيرون آوريم دابة الارض را الخ و از ابو صرحه انصارى روايتست كه رسول ( ص ) فرمود كه خروج آن دابه سه نوبت باشد يك بار به اقصاى مدينه بيرون آيد و خبر او در باديه فاش شود و اما به مكه نرسد و بعد از زمان طويل قريب به مكه بيرون آيد و خبر او به مكه رسد و بار سيم مردمان در مسجد الحرام بطواف مشغول باشند او از جانبى از مسجد بيرون ايد كه ميان ركن سود و باب بنى مخزوم باشد و مردمان از او برمند و بگريزند و جماعتى كه جز از خداى نترسند دليرانه نزد او آيند رويهاى ايشان روشن شود و درخشان گردد و بعد از آن روى بنواحى عالم نهد هر كه وى را جويد بوى رسد و كسى كه از او گريزد از او فايت نگردد و كسى كه دشمن خدا باشد از او بترسد و به نماز مشغول شود و چنان خود را بوى نمايد كه نماز مىگذارم وى از پس پشت وى در ايد و گويد اكنون نماز مىكنى پس داغى بر روى وى نهد و با مردمان محاوره نمايد و در سفر و حضر با ايشان بود و در مالهاى ايشان مشاركت كند و مؤمن را از كافر بشناسد و از حسن مرويست كه كه موسى از حقتعالى درخواست تا دابه را بوى نمايد ديد كه سه شبانه روز بيرون ميآمد و در هوا مىشد با خلقتى و منظرى مهيب و فظيع موسى ( ع ) از آن خايف شد و گفت بار خدايا فرمانده تا باز بجاى خود رود و نزد بعضى از اصحاب ما اين كنايه است از خروج صاحب الامر كه مهدى امتست و آنچه در خطبة البيان امير المؤمنين ( ع ) وارد شده كه انا دابة الارض مؤيد اينست و تسميهء وى به اين اسم جهة آنست كه دابه بمعنى ما يدب فى على الارض است يعنى چون حكم الهى بخروج او صادر شود وى فى الفور از ممكن غيب خود بيرون رود و در رفتن مسارعت فرمايد و در اندك فرصتى روى زمين را احاطه نمايد و حذيفه روايت كند كه رسول ( ص ) را پرسيدم كه خروج دابه از كجا باشد فرمود از مسجدى كه از آن با حرمتتر نباشد نزد خداى تعالى يعنى مسجد الحرام و عيسى ( ع ) از آسمان نازل گردد و در نماز بوى اقتدا كند و چون طواف كند همه با وى طواف كنند و زمين در زير قدم ايشان بجنبد چنان كه قنديلها جنبد كه ناگاه كوه صفا شكافته شود و از آنجا دابه بيرون ايد و مردمان را بنام ايمان و كفر خواند مؤمن را نقطهء سفيد بر روى زند كه همه روى او از ان نورانى گردد و كافر را نقطهء سياه كه همه روى او از آن سياه شود و باقى علامات قرب قيامت و تفصيل احوال مهدى ( ع ) در كتاب غيبت مذكور است فيطالع ثمة و بعد از ذكر علامت قيامت بيان احوال آن روز مىكند بقوله * ( وَيَوْمَ نَحْشُرُ ) * و ياد كن روزى را كه حشر كنيم * ( مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ ) * از هر امتى من تبعيضيه است چه امت هر پيغمبرى